Duikprofessionals worden steeds meer aangemoedigd om actie te ondernemen en hun werkomgeving te beschermen door anderen binnen de hele branche milieubewuster te maken … Maar omdat onze zeeën aan alle kanten bedreigd worden, is het soms lastig te weten waar te beginnen. 
Er zijn veel manieren om actie te ondernemen. Bijvoorbeeld door schoonmaakacties, het zeeleven te monitoren en die onderzoeksgegevens door te geven (zoals bij Dive Against Debris). . Dit helpt regeringen en ngo’s om beter te begrijpen waar hun inspanningen op gericht moeten zijn.
HAls duikprofessional hebben we echter gezamenlijk veel mogelijkheden om onze cursisten en recreatieve duikers hoge milieunormen bij te brengen. Elke duiker herinnert zich wel de instructeurs die hen hebben geholpen aan de noodzakelijke duikvaardigheden. Daar kwamen nog de adviezen en tips bij van behulpzame duikgidsen om vaardigheden verder aan te scherpen. En die de tijd namen om net dat beetje extra te doen waardoor de vakantiebeleving nog beter werd. Bij elke duik wordt aan die adviezen teruggedacht.
WAT ZIJN MILIEURICHTLIJNEN?
De term ‘milieurichtlijnen’ verwijst naar de do’s and don’ts voor wat betreft ons milieu om te voorkomen dat we de omgeving door te duiken schade toebrengen. Door wereldwijde ontwikkelingen zoals de stijgende zeewatertemperaturen en -zuurgraad, verslechtert langzaam maar zeker de mariene wereld waar we zo van houden. Een enkele onbedoelde vinslag tegen het koraal lijkt misschien niet zo erg. Maar als je alle vinslagen tegen het koraal van alle duikers wereldwijd bij elkaar optelt, is er wel degelijk sprake van een groot probleem. Door ervoor te zorgen dat de duiken die je leidt geen negatieve gevolgen hebben, stel je de zeeën in staat om beter bestand te zijn tegen die wereldwijde bedreigingen. En in 2021 heeft de zee alle hulp nodig die ze kan krijgen.
Gelukkig biedt Green Fins internationaal erkende milieurichtlijnen voor maritiem toerisme. Als je de gedragscode hebt gelezen, is het je wellicht opgevallen dat de code milieurichtlijnen voorschrijft voor duikcentra, duikprofessionals en duikers. Maar hoe kunnen duikprofessionals deze richtlijnen vertalen in de praktijk van alledag?
HOE KUNNEN DUIKPROFESSIONALS ACTIE ONDERNEMEN?
De Green Fins-poster met pictogrammen is een van de meest populaire Green Fins-tools, die de specifieke do’s en don’ts voor de duiker op een visueel toegankelijke manier belichten. Maar om het juiste gedrag echt bij cursisten en klanten te laten beklijven, gaat het niet werken door hen gewoon te vertellen wat ze wel en niet moeten doen, en het daarbij te laten.
Onthoud dat je een inspirerend rolmodel bent voor al je duikers, of ze nu cursisten of beginnende of ervaren, recreatief duikers zijn. Ze kijken naar jouw positie in het water, je technieken om te zwemmen met vinnen, en de manier waarop je omgaat met het onderwaterleven. Door de Green Fins-pictogrammen te volgen, zorg je ervoor dat ze bij elke duik doen wat ze moeten doen voor het milieu.
Een van de belangrijkste tools die je in handen hebt, is de duikbriefing.
Je kunt beginnen (of doorgaan met) een paar van de onderstaande pictogrammen in je briefings op te nemen. Als je herhaaldelijk met dezelfde groep duikt, probeer dan voor elke briefing verschillende pictogrammen te kiezen om met hen door te nemen. Een simpele herinnering kan het gedrag van een duiker voor zijn volgende duik veranderen. Maar de krachtigste manier om de boodschap over te brengen is door ook het ‘waarom’ te belichten. Je verandert dan mogelijk hun gedrag voor niet alleen de komende duik maar voor alle toekomstige duiken.
Elke persoon zal anders op je boodschap reageren. Wellicht is de kans groter dat iemand het koraal niet aanraakt als je hem vertelt dat hij zichzelf kan bezeren. Anderen daarentegen, laten zich beter motiveren als je hen gewoon vertelt dat zij juist het koraal niet horen te beschadigen!
DE GREEN FINS-PICTOGRAMMEN UITGELEGD
De volgende teksten zijn bedoeld om je op ideeën te brengen over manieren waarop je milieurichtlijnen in je briefings kunt opnemen. En om je duikers te helpen begrijpen hoe en vooral waarom het belangrijk is om jouw voorbeeld te volgen.
Raak koraal niet aan; schop, kniel, lig of stap er niet op of tegenaan
“Let te allen tijde op je voeten en vinnen. We kunnen gemakkelijk koraal afbreken met onze voeten of vinnen. Koralen zijn erg kwetsbaar en hebben veel tijd nodig om te groeien. Door op koraal te stappen of er tegenaan te trappen, kan het afbreken, het oppervlak beschadigen of zelfs doden – om nog maar te zwijgen van het oplopen van (diepe) snijwonden aan je voeten.”
Dwarrel het sediment niet op
“Als je niet oppast, kunnen je vinnen het sediment doen opdwarrelen, kleine leefomgevingen verstoren en koralen met het sediment bedekken. Hierdoor verloopt de fotosynthese voor het koraal minder goed waardoor het kan doodgaan. Dit kan ook leiden tot de verspreiding van ziekten of dat kleine dieren worden weggespoeld. Ook kunnen ze meer risico lopen slachtoffer te worden van roofdieren.”
Jaag het zeeleven niet op en raak het ook niet aan
“Dit kan bij elk dier veel stress veroorzaken. Het kan ook ziekten overbrengen of de beschermende coatings van vissen, zoogdieren, ongewervelde dieren en andere soorten beschadigen. Kijk en geniet van het zeeleven maar raak het nooit aan en probeer niet te dichtbij te komen. Door het onderwaterleven veel ruimte te geven, heb je ook meer kans er langer van te kunnen genieten.”
Voer geen vissen
“Door vissen en andere soorten te voeren, kunnen ze afhankelijk raken van die voedselbron. Dit maakt vissen ook agressiever ten opzichte van duikers omdat ze verwachten dat ze gevoerd worden. Het kan er zelfs toe leiden dat koralen bedolven raken onder algen, omdat de vissen deze natuurlijke voedselbron niet meer eten. Vissen die (volledig) gevoed zijn kunnen ziek worden en zullen hun nest mogelijk eerder leeg en kwetsbaar achterlaten voor roofdieren.”
Laat geen afval achter
“Afval achterlaten in zee doodt het zeeleven, vergiftigt eetbare zeevis en schaal- en schelpdieren en kan letsel veroorzaken. Chemicaliën in het afval kunnen het water verontreinigen en in de voedselketen terechtkomen. Zeevervuiling en microplastics kunnen daarnaast gevaarlijk zijn voor mensen. Alles wat we in zee weggooien, komt tenslotte weer bij ons terug als we vis of schaaldieren eten.”
Koop geen koralen, schelpen of zeeleven als souvenir
“Dit moedigt mensen aan om het zeeleven in grote aantallen, en dood of levend, uit mariene ecosystemen te vissen en als souvenir te verkopen. Veel van deze soorten spelen een vitale rol bij het in stand houden van gezonde rif-ecosystemen. Als kopers wegblijven, zal het doden en verzamelen eveneens stoppen.”
Spreek je uit tegen het ontvinnen van haaien
“Door de handel in haaienvinnen worden elk jaar 100 miljoen haaien gedood. Haaien worden voornamelijk gedood om hun vinnen, die worden gebruikt voor soep. In sommige landen wordt aangenomen dat haaienleverolie een voedingssupplement is en een remedie voor bepaalde ziekten. Het verwijderen van deze toproofdieren kan een onbalans in het mariene ecosysteem veroorzaken. Blijf weg uit restaurants die (onderdelen van) haaien serveren.”
Neem geen zeeleven mee – noch dood noch levend
“Door soorten op te pakken en mee te nemen die normaal gesproken zouden worden afgebroken en in zee zouden worden gerecycled, blijven andere dieren zonder voedingsstoffen en elementen die ze nodig hebben voor groei. Zelfs lege schelpen op het strand spelen een belangrijke rol in het bredere ecosysteem. Maak alleen maar foto’s. Laat uitsluitend bellen achter.”
Meld milieuovertredingen
“Meld schendingen van milieuwetten als je er getuige van bent. Vertel het mij (je duikgids), de medewerkers van het duikcentrum, gemeenschapsleiders of overheidsfunctionarissen. Door de belangrijkste autoriteiten te informeren, maak je deel uit van de oplossing, aangezien het uiten van je zorgen tot passende maatregelen kan leiden.”
Doe mee aan milieubeschermingsprojecten
“Door deel te nemen aan natuurbeschermingsprojecten, kun je een positief effect hebben op het milieu en bij anderen voor bewustzijn zorgen. Met een beetje hulp van iedereen kom je een heel eind.”
KOM IN ACTIE
Download de Green Fins-poster met pictogrammen (beschikbaar in meerdere talen) en deel deze met je medewerkers, collega’s en duikers. Begin het gesprek: hoeveel van de punten zijn al een gewoonte voor je?
