W poniższym artykule postaram się opisać jak wybrać zestaw tlenowy, który spełnia warunki konieczne do podawania tlenu w wypadkach nurkowych, ale także pomaga przy prowadzeniu różnych kursów PADI. Tutaj znajdziecie opis zestawów tlenowych w kontekście wyboru przez nurka rekreacyjnego.
Jako PADI Pro będziesz potrzebował zestawu tlenowego w następujących sytuacjach:
- jako podstawowe zabezpieczenie razem z apteczką wszystkich nurkowań szkoleniowych
- z wyłączeniem sesji basenowych, chociaż jeżeli nie odbywają się one na basenie z nadzorem ratowniczym, to też dobrze byłoby posiadać ten sprzęt
- prowadząc wybrane elementy kursów
- Rescue Diver – ćwiczenie 9 oraz scenariusze
- Emergency Oxygen Provider – wszystkie ćwiczenia
- Divemaster – Praktyczna Aplikacja 1 – przygotowanie miejsca nurkowego
- EFR – opcjonalne ćwiczenie z zestawem tlenowym
Zacznijmy od ceny. Zestaw tlenowy wydaje się dużym jednorazowym wydatkiem, ale pamiętajmy, że służą one długi czas. Czasem zainwestowanie więcej (twarda walizka vs. miękka torba) pozwoli im służyć jeszcze dłużej. Zaletą większości nowoczesnych zestawów jest także ich modułowa budowa. Nie musimy kupować od razu całego zestawu, aby mieć ratowniczy zestaw tlenowy. Tak więc co powinniśmy kupić.
Reduktor
Działa podobnie do pierwszego stopnia automatu oddechowego, czyli odpowiedzialny jest za redukcję ciśnienia w butli. Są one bazą do podawania tlenu. Wyjście średniego ciśnienia w reduktorze umożliwia podawanie tlenu o stężeniu 100% przytomnemu i nieprzytomnemu poszkodowanemu, stały przepływ podawanie tlenu słabo oddychającemu, drugiemu oraz nieoddychającemu poszkodowanemu. W Polsce dostępne są dwa główne rodzaje reduktorów medycznych: wyposażone tylko w stały przepływ przepływu oraz wielofunkcyjne wyposażone zarówno w stały przepływ jak i z wyjście średniego ciśnienia.
Podstawowy typ, czyli reduktory wielofunkcyjne wyposażone są zarówno w wyjście do stałego przepływu oraz dodatkowo wyjście średniego ciśnienia. Regulacja stałego przepływu umożliwia ustawienie na 15l/min, a większości nowoczesnych reduktorów nawet do 25 l/min co może być użyteczne w przypadku dużego poszkodowanego. Wyjście średniego ciśnienia umożliwia podłączenie zaworu na żądanie, który będzie omówiony później. Taki reduktor jest optymalnym rozwiązaniem, bo nie dość, że sam w sobie umożliwia podawanie tlenu, to można go także w przyszłości rozbudować. Jego cena w Polsce waha się pomiędzy 900 a 1200 pln zależenie od producenta.
Reduktory ze stałym przepływem umożliwiają ustawienie przepływu tlenu i po podłączeniu do króćca poprzez miękki plastikowy przewód odpowiedniej maski podawanie tlenu poszkodowanemu. Są nadal bardzo popularne w polskim środowisku nurkowym ze względu na ich niską cenę. Ich podstawową wadą jest zbyt niski przepływ tlenu (w większości ustawienie przepływu jest możliwe jedynie do 12 l/min (15 l/min jest uznanym standardem w podawaniu tlenu poszkodowanym nurkom). Druga wada to plastikowy lub szklany rezerwuar na wodę (używa się go w szpitalach do nawadniania tlenu w przypadku długotrwałego podawania tlenu), który bardzo łatwo ułamać. Uszkodzenie tej części powoduje brak szczelności całego systemu tlenowego i uniemożliwi dalsze podawanie tlenu. Szczególnie w kontekście dynamicznych akcji ratunkowych lub szkoleniowych scenariuszy ratowniczych jest to spora wada. NIEZALACENY zarówno do kursów, jak i ratowniczego podawania tlenu
Maski do podawania tlenu
Aby móc podawać tlen poszkodowanemu nurkowi przez reduktor ze stałym przepływem (niezależnie który z powyżej wymienionych) musimy wyposażyć się w dwie maski. Maska bezzwrotna umożliwi nam podawanie tlenu przytomnemu oraz nieprzytomnemu poszkodowanemu ze stężeniem tlenu około 75% (oczywiście jedynie przy przepływie 15 l/min lub wyższym). Podłącza się ją do króćca stałego przepływu w reduktorze za pomocą przezroczystego plastikowego przewodu. Często można spotkać maski, które nie są wyposażone w rezerwuar (worek poniżej maski). Nie zaleca się stosowania tych masek wypadkach nurkowych, ponieważ tlen miesza się tam z powietrzem i jego efektywne stężenie to jedynie około 40%. Z tego samego powodu kaniule nosowe nie są dobrym rozwiązaniem. Cena maski bezzwrotnej to około 20-30 pln.
Druga maska w którym musimy się wyposażyć to maska resuscytacyjna. Umożliwia podawanie tlenu nieoddychającemu poszkodowanemu. Dzięki możliwości podłączenia tlenu możemy zwiększyć zawartość tlenu w naszych sztucznych oddechach z 16% do 50%. Cena takiej maski zależenie od producenta i jakości wykonania waha się od 30 do 100 pln.
Butle
W Polsce dostępne są głównie stalowe butle tlenowe z ciśnieniem roboczym 150 bar, coraz częściej można jednak spotkać butle 200 bar i jest to zdecydowanie lepszy wybór mimo wyższej ceny. Jeżeli chodzi o dostępne pojemności to mamy do wyboru butle od 2 l do 10 l. Norma europejska mówi o tym, że jako organizatorzy nurkowania musimy mieć zapas tlenu na minut 20 minut podawania tlenu o przepływie 15 l/min. Oznacza to mimimum butlę 2 l nabitą do 150 bar. Biorąc pod uwagę, że najczęściej nurkujemy w miejscach oddalonych co najmniej 30 minut od najbliższej placówki medycznej, optymalnym rozwiązaniem jest butla 5 l. W przypadku używania butli 5 l – 150 bar z reduktorem o stałym przepływie 15 l/min, taka butla umożliwi nam podawanie tlenu pojedynczemu poszkodowanemu przez około 45 minut. Jeżeli zastosujemy zawór na żądanie ta sama butla wystarczy na około 60 minut. Taka butla świetnie sprawdzi się też do kursów, bo pozwoli nam na wykonywanie wszystkich ćwiczeń, nawet z większą grupą (4-8 kursantów).
Jeżeli planujemy nurkowania w znacznej odległości od najbliższej placówki powinniśmy wyposażyć się w dodatkowe butle. Stosowanie większych niż 5 l butli powoduje, że zestaw staje się bardzo mało poręczny i ciężko go przechowywać z przykręconym reduktorem. Cena butli 5 l – 150 bar do tlenu waha się pomiędzy 400, a 550 pln.
Ciekawym rozwiązaniem są specjalne adaptery umożliwiające używanie reduktora tlenowego ze standardowym zaworem powietrznym. Może to być bardzo przydatne, gdy wybieramy się gdzieś samolotem. W takim przypadku na miejscu (np. w Egipcie) możemy jedynie wypożyczyć butlę z tlenem i mamy nasz zestaw tlenowy gotowy do użycia. Takie rozwiązanie stosuje bardzo wielu nurków z Europy Zachodniej.
Dotychczas opisane elementy stanowią podstawę, która jest konieczna do efektywnego podawania tlenu w przypadku oddychających jak i nieoddychających poszkodowanych. Ich łączna cena to około 1500 – 1700 pln. Mimo, że taki zestaw nie będzie w stanie podawać 100% przedstawia on akceptowalny dla nurków rekreacyjnych stosunek ceny do jakości.
Posiadając dowolny reduktor wielofunkcyjnyz opisanymi powyżej maską bezzwrotną oraz resuscytacyjną możesz prowadzić następujące elementy kursów:
- Rescue Diver – ćwiczenie 9 oraz scenariusze
- Divemaster – Praktyczna Aplikacja 1 – przygotowanie miejsca nurkowego
- EFR – opcjonalne ćwiczenie z zestawem tlenowym
Do przeprowadzenia ćwiczeń z kursu Emergency Oxygen Provider potrzebujesz jeszcze zaworu na żądanie.
Zawór na żądanie
Zawór na żądanie po podłączeniu do wyjścia średniego ciśnienia w reduktorze wielofunkcyjnym umożliwia podawanie 100% tlenu. Zużywa on także mniej tlenu w porównaniu do systemu stałego przepływu. Jego jedyną wadą jest to, że jest jednym z droższych elementów zestawu. Dlatego jeżeli nie jesteśmy w stanie wydać od razu większej kwoty, możemy rozważyć jego kupno w drugiej kolejności. Najczęściej sprzedawany jest w komplecie z przewodem ciśnieniowym i maską. Należy zwrócić uwagę na długość przewodu. Optymalnym rozwiązaniem jest posiadanie węża 1,5m – 2 m, ponieważ ułatwia to udzielanie pomocy, a także zwiększa możliwości wygodnego i efektywnego umiejscowienia zestawu w przypadku transportu poszkodowanego. Gdy mamy już reduktor należy zwrócić uwagę na złącze średniego ciśnienia. W Polsce najbardziej popularne są dwa rodzaje połączeń: standardowy gwint oraz szybkozłącze AGA. Musimy wybrać przewód, który będzie miał odpowiednie przyłącze do naszego reduktora. Cena zaworu na żądanie z przewodem ciśnieniowym i maską to wydatek około 1100-1300 pln zależenie od producenta.
Z zestawem, który wyposażony jest w reduktor wielofunkcyjny, maski resuscytacyjną i bezzwrotną oraz zawór na żądanie możemy prowadzić wszystkie kursy ratownicze PADI, włącznie z Emergency Oxygen Provider (z wyłączeniem opcjonalnego ćwiczenia z użyciem ręcznie sterowanego resuscytatora – MTV).
Torby i walizki do zestawów tlenowych
Aby przechowywać oraz transportować nasz zestaw mamy dwa możliwe rozwiązania: torbę oraz walizkę. Za pierwszym rozwiązaniem przemawia cena oraz mniejszy rozmiar i waga. Ceny takich toreb wahają się od 190 pln do 500 pln. Torba w większości przypadków nie zabezpiecza zestawu przed wilgocią, co może spowodować jego szybkie zużycie. Szczególnie, jeżeli planujesz używać go podczas kursów Rescue Diver.
