Geschreven door medewerkers van DAN

Dankzij de goede kwaliteit van de duikcursussen en de aandacht voor het beheersen van risico’s in de duikbranche, komen serieuze ongevallen niet vaak en slechts met grote tussenpozen voor. De gevaren van de onderwateromgeving brengen echter wel met zich mee dat er zich levensbedreigende verwondingen voordoen. En jij kan een van de eerste mensen zijn die daarbij eerste hulp moet verlenen.

Je bent getraind in het omgaan met duikverwondingen maar als je in het echte leven te maken krijgt met een duikongeval, dan is het zelfs voor de meest ervaren medische zorgverleners een uitdagende situatie. Als er sprake van grote verwondingen is waarbij bloedingen gestopt moeten worden, zoals verwondingen die zijn veroorzaakt door de schroef van een boot, is het aanleggen van een tourniquet (drukverband) een van de beste middelen om ernstig bloedverlies te voorkomen. Fris je kennis over het aanleggen van een tourniquet op zodat je er klaar voor bent om te handelen als je in een dergelijke situatie terecht komt.

Gebruik van een tourniquet

Een tourniquet of drukverband is een eenvoudig noodhulpmiddel dat je vast al in je ehbo-koffer hebt zitten. Er zijn enkele veel gebruikte modellen. Ze zijn allemaal ontworpen om druk te kunnen leggen en bloedverlies te beperken. Hoewel een drukverband heel goed werkt en snel kan worden aangebracht, kan onjuist gebruik ertoe leiden dat het bloedverlies niet beperkt wordt, of dat er aanzienlijk veel extra schade of verwonding wordt aangebracht.

Tourniquets zijn:

    • Gemaakt om te gebruiken bij een arm of een been.
    • Niet geschikt voor verwondingen aan het hoofd, de nek of de romp.
    • Niet gemaakt om te gebruiken bij kleine verwondingen vanwege de mogelijke schade aan de huid, pijn en andere complicaties.

Een drukverband moet worden gebruikt bij mogelijk levensbedreigende bloedingen die kunnen worden herkend aan het pulserend spuiten van helderrood bloed (dat geeft aan dat er sprake is van een slagaderlijke bloeding) of aan een aanzienlijke en niet ophoudende stroom donkerrood bloed (dat geeft aan dat er sprake is van een aderlijke bloeding). In beide gevallen weegt het risico voor het slachtoffer op teveel bloedverlies niet op tegen de mogelijke schade die wordt aangebracht door het aanleggen van een tourniquet.

Een tourniquet aanleggen

Specifieke stappen voor het aanleggen van een tourniquet zijn afhankelijk van het model, maar de algemene stappen bestaan uit het voorbereiden van plek, het aanbrengen zelf, en het aanhalen en vastzetten. Zorg ervoor dat je weet hoe dit werkt en dat je een drukverband in je ehbo-koffer hebt zitten.

    • Nadat je de verwonding hebt bepaald of er voor de verwonding de aanleg van een drukverband nodig kan zijn, moet je zo snel mogelijk medische noodhulpdiensten oproepen. Het proberen te stoppen van een ernstige bloeding kan een hogere prioriteit hebben dan het oproepen van noodhulp.
    • Begin direct met het druk geven op de wond en probeer zo de bloeding te stelpen. Als dat lukt, dan is het aanleggen van een drukverband niet meer nodig.
    • Als het niet kan om direct druk op de wond uit te oefenen door de conditie van het slachtoffer, gevaar ter plekke, of doordat je niet bij de wond kan komen, of als blijft dat druk geven niet helpt om de bloeding te verminderen, dan is het aanleggen van een tourniquet de volgende stap, mits de plaats van de wond daarvoor geschikt is.
    • Maak de wond vrij door kleding te verwijderen of weg te knippen of te scheuren, zodat de tourniquet rechtstreeks op de huid kan worden aangebracht.
    • Plaats het ongeveer 5 centimeter/2 inch boven de wond zodat het tourniquet tussen de romp en de wond wordt geplaatst. Als de wond onder maar dicht bij de knie of elleboog zit, plaats de tourniquet dan boven die knie of elleboog. Als de plek van de verwonding niet kan worden bepaald of als er sprake is van meerdere plekken, plaats de tourniquet dan zo hoog mogelijk op het gewonde lichaamsdeel.

    • De uiteinden van de band moeten worden vastgezet (indien van toepassing) en de tourniquet moet worden aangetrokken met gebruik van het windsel, clip, stok of staaf totdat de bloeding is gestopt.
    • Zodra hij is aangetrokken, wordt de tourniquet vastgezet. Noteer de tijd waarop je hem hebt aangebracht. Je kan de tijd op het voorhoofd van het slachtoffer schrijven, met een pen of een watervaste viltstift.
    • Als de bloeding weer begint, dan kan het zijn dat de tourniquet strakker moet worden aangehaald maar hij mag niet worden verwijderd, behalve dan door medisch bevoegd personeel. Zodra de tourniquet goed is aangebracht, moet het slachtoffer continu in de gaten worden gehouden.

Kijk of er andere ernstige verwondingen zijn en zorg voor onmiddellijk vervoer naar een ziekenhuis. Elk persoon die een verwonding heeft opgelopen die ernstig genoeg is geweest om een tourniquet aan te leggen, moet snel naar een ziekenhuis worden overgebracht om verlies van het ledemaat te voorkomen, en moet continu in de gaten worden gehouden op tekenen van shock of verslechterde toestand totdat het hij/zij in handen is van medisch bevoegd personeel.

Ga voor meer informatie over eerste hulp bij duikongevallen naar DAN.org/Health.

Aanbevolen Verhalen