Kursy Emergency First Response® (EFR®) są na bieżąco aktualizowane, aby uwzględniały najnowsze, oparte na dowodach naukowych wytyczne dotyczące pierwszej pomocy i resuscytacji. W 2026 roku wprowadzono dwie ważne zmiany, które instruktorzy EFR powinni znać i uwzględniać w swoich szkoleniach i przygotowaniu siebie na sytuacje awaryjne.
Pierwsza z nich to uaktualnienie międzynarodowych wytycznych BLS u dzieci – preferowaną metodą wykonywania RKO u niemowląt jest teraz technika uciskania dwoma kciukami i objęcie klatki piersiowej pozostałymi palcami.
Druga kwestia to przypomnienie o zanurzeniowym obrzęku płuc (IPE). Jest to stan zagrażający życiu, który może wystąpić u nurków.
Oto, co powinni wiedzieć instruktorzy EFR.
Uaktualnienie podstawowych zabiegów resuscytacyjnych u dzieci
Wytyczne ILCOR z 2025 roku dotyczące podstawowych zabiegów resuscytacyjnych u dzieci (BLS) zalecają, aby u niemowląt (do 1 roku życia) stosować technikę, która polega na wykonywaniu ucisków klatki piersiowej dwoma kciukami i objęciu jej pozostałymi palcami. Jest to obecnie preferowana metoda wykonywania RKO u dzieci we wszystkich sytuacjach, a organizacje członkowskie ILCOR przyjęły ją do wykonywania podstawowych zabiegów resuscytacyjnych u dzieci.
Badania wykazały, że technika uciskania klatki piersiowej kciukami zapewnia lepsze ciśnienie skurczowe i rozkurczowe w porównaniu z metodą uciskania dwoma palcami. Chociaż uciskanie kciukami i obejmowanie klatki pozostałymi palcami jest preferowaną metodą wykonywania RKO przez jednego ratownika, zdecydowanie zaleca się jej stosowanie również podczas RKO wykonywanego przez dwie osoby.
Technika RKO dwoma kciukami
Żeby wykonać tę technikę, połóż oba kciuki obok siebie lub jeden na drugim w dolnej jednej trzeciej mostka (tuż poniżej linii sutków). Obejmij klatkę piersiową niemowlęcia dłońmi, tak aby palce podtrzymywały jego plecy.
Uciskaj mostek do co najmniej jednej trzeciej głębokości klatki piersiowej (około cztery centymetry/1,5 cala) z częstotliwością 100–120 uciśnięć na minutę, zachowując stosunek ucisków do wdechów 30:2.
Podczas RKO z udziałem dwóch ratowników jeden z nich wykonuje uciski klatki piersiowej, a drugi dba o drożność dróg oddechowych i podaje oddechy ratownicze.
Zadławienie u niemowląt
W przypadku nieprzytomnego niemowlęcia z zatorem dróg oddechowych również należy wykonywać uciski klatki piersiowej dwoma kciukami, obejmując klatkę piersiową niemowlęcia pozostałymi palcami.
Materiały dla instruktorów i uczestników kursu EFR zostaną zaktualizowane, aby uwzględnić tę zmianę. Do tego momentu prosimy wprowadzić tę technikę w swoich szkoleniach EFR.
Zanurzeniowy obrzęk płuc (IPE) – przypomnienie
Zanurzeniowy obrzęk płuc (Immersion Pulmonary Edema – IPE) polega na zebraniu się płynu w pęcherzykach płucnych w wyniku zanurzenia w wodzie. Uważa się, że IPE występuje w sytuacji, kiedy ciśnienie w pęcherzykach płucnych jest mniejsze niż ciśnienie w otaczających je naczyniach włosowatych, co powoduje napełnienie pęcherzyków płynem. Zbyt dużo płynu w pęcherzykach płucnych powoduje trudności z oddychaniem, ponieważ zaburzona zostaje wymiana gazowa, co może spowodować hipoksję.
IPE jest stanem zagrażającym życiu. Wielu ludzi opisuje go jako uczucie, że oddychanie nagle staje się o wiele trudniejsze niż powinno. Wiemy, że IPE dotyczy pływaków i innych miłośników sportów wodnych, w tym nurków. Może wystąpić u osób, które wykonały setki nurkowań bez żadnych problemów.
Powody wystąpienia IPE nie zawsze są zrozumiałe, ale niektóre z potencjalnych czynników fizjologicznych to:
- Choroby serca, wysokie ciśnienie krwi i otyłość
- Rozprowadzanie płynów
- Zimno
- Zwiększony wysiłek oddechowy
- Nadmierne nawodnienie
- Niektóre leki
- Wysiłek fizyczny
- Profil demograficzny – wiek ponad 50 lat i/lub bycie kobietą
Uważa się, że ryzyko wystąpienia IPE jest większe, gdy kilka z tych czynników występuje równocześnie.
Jak zapobiegać IPE?
- Dbaj o dobrą kondycję fizyczną
- Utrzymuj ciepło podczas nurkowania
- Ogranicz gęstość gazu
- Unikaj nadmiernego wysiłku
- Używaj dobrze utrzymanego sprzętu
Jaka wygląda pierwsza pomoc zalecana w przypadku IPE?
Jeżeli zauważysz zaniepokojonego nurka lub pływaka, który nie może zaczerpnąć tchu i podejrzewasz, że ma IPE, poproś go, aby się zatrzymał i odpoczął. Jeżeli nie widzisz poprawy, zakończ nurkowanie i wykonaj wynurzenie bez zatrzymywania się. Na powierzchni po wyjściu z wody należy podać nurkowi 100% tlen i zadzwonić po pogotowie. Przytomni nurkowie mogą czuć się bardziej komfortowo w pozycji siedzącej niż leżącej, ponieważ zmniejsza ona nacisk na serce.
Poszkodowanym, którzy kaszlą, mają świszczący oddech lub krwawą pianę/flegmę na ustach należy udzielić pierwszej pomocy zgodnie z procedurami, w tym podać im tlen i wezwać pogotowie. W niektórych przypadkach oddychanie tlenem może zapewnić nurkowi z IPE znaczne korzyści i nie spowoduje u niego żadnych urazów.
Posiadanie zestawu tlenowego przez operatora nurkowego jest standardem społeczności nurkowej. Upewnij się, że tlen jest dostępny podczas wszystkich szkoleń i nurkowań. Podaj poszkodowanemu tlen o najwyższym możliwym stężeniu jako element normalnej procedury udzielania pierwszej pomocy nurkom. Nawet jeżeli wydaje się, że nurek w pełni doszedł do siebie na powierzchni, powinien zostać przebadany przez lekarza i nie nurkować, aż otrzyma od niego zgodę. Osoby, których stan się nie poprawia, mogą cierpieć na ukryte schorzenie. Nie opóźniaj transportu nurka do ośrodka, który udziela pomocy medycznej w sytuacjach awaryjnych.
