“Yok ettiğimiz her canlı ile bizler de bizler de tükeniyoruz” ama bunu farkında mıyız ? Kendi mutluluklarımızı ve yaşam konforumuzu arttırmak adına yaşam alanlarını ve besin kaynaklarını tehdit ettiğimiz canlıların hayatta kalma mücadelelerini sessizce izleyecek miyiz ?
Türkiye‘de yok olmakta olan ve yaşam alanları gittikçe daralan Akdeniz Fokunun korunması adına 1987’den bu yana aralıksız faaliyet gösteren SAD (Sualtı Araştırmaları Derneği) bünyesindeki AFAG (Akdeniz Foku Araştırma Grubu) uzun yıllardır çok sayıda takdir edilecek projeye imza attı. Ama aslında bu nadir ve hassas canlıyı korumak sadece birkaç kurumun değil tüm toplumun ortak sorumluluğu olmalı çünkü Akdeniz Fokunun yaşam alanları artık yok olmak üzere.
Kıyılardaki aşırı yapılaşma yaşam alanlarını yok ederken, bilinçsiz balıkçılık sonucunda da Akdeniz fokunun beslenebileceği deniz canlıları da yok olmaya başladı. Dahası bu harika canlının yegane yaşam alanları olan kıyı mağaralarına düzenlenen dalışlar sonucunda aşırı ürkütüyor ve “dostumuzu” kaybediyoruz. Yavrusunu korumak için aşırı bir çaba içerisinde olan Akdeniz Foku maalesef gittikçe köşeye sıkışıyor.
Tüm Dünya’da sadece 750 kadar kalmış olan bu canlının varlığını sürdürmesi adına daha fazla bölgenin koruma altına alınması gerekirken, mevcut koruma bölgelerinin imara açılmasını ve betonlaştırılmasını anlamak mümkün değil. Aslında yapmamız gereken şey çok basit, onu doğası ile baş başa ve rahat bırakmak gerekiyor. Eskiden tüm Akdeniz kıyıları ile Portekiz’den Senegal’e kadar yaşayan ve sayıları binlerle ifade edilen bu türün artık sadece 4 ülkede yaşam mücadelesi veriyor olması çok üzücü. Akdeniz havzasında Türkiye ve Yunanistan, Atlantik’te ise Moritanya ve Portekiz’in Madeira adaları bu hassas canlıya halen ev sahipliği yapıyorlar.
En fazla Akdeniz Foku Ege Denizi’nde bulunuyor ve bu sebeple Türkiye ile Yunanistan’ın koruma ve kamuoyu çalışmaları gerçekleştirmeleri önem kazanmış durumda. Türkiye kıyılarında SAD-AFAG ın saha çalışmaları ile yaklaşık 60 kadarı tanımlanmış toplamda 100 kadar birey olduğu düşünülüyor. Türkiye‘nin en eski dalgıçlarından biri olan Yüksel AKBAYIR 1960 lı yılların başlarında Deniz Komando kursu görürken Boğaz kıyısındaki Keçilik koyunda dahi sıkça Akdeniz Foklarına rastladığından bahsetmektedir. Günümüzde gelinen nokta dikkate alındığında ise acil ve etki tedbirlerin ne kadar büyük bir önem arz ettiği çok açık.
Bu amaçla 9 Kasım 2008 tarihinde dünyada 6 kuruluş tarafından Uluslararası Akdeniz Foku Koruma Birliği kuruldu ve Türkiye’den Sualtı Araştırmaları Derneği-Akdeniz Foku Araştırma Grubu (SAD–AFAG) da kurucular içerisinde bulundu. Kurumsal çabaları için harika insanlardan oluşan bu derneğin üyelerine minnettarız ancak biz PADI Dalış Eğitmenleri olarak neler yapabiliriz?
PADI’nin sualtı tabiatını korumak ile ilgili hassasiyeti hepimizce malum. Bu amaçla kurmuş olduğu Project AWARE vakfının Dünya çapında gerçekleştirdiği projeler ve katkılardan güncelliğini koruyan “Dive Against Debris”, “Adopt A Dive Site”, “AWARE’s 10 Tips for Divers to Protect the Ocean Planet”, “Divers for Makos” gibi kampanyalardan haberdar olmak ve öğrencilerimizle dalgıçlarımızı bu projelerden haberdar etmek kararlılığında olmalıyız. Bunun yanı sıra standart dalıcı kurslarımız ve PROJECT AWARE eğitimlerimiz içerisine Akdeniz Fokunun korunması ile ilgili yerel bilgilendirmeleri de eklemek çok iyi bir fikir olabilir. Denizlerin elçilerinin dalgıçlar olduğu ve biz dalış eğitmenlerinin de bu dalgıçları yetiştiren kişiler olduğumuz dikkate alındığında “toplumsal farkındalık” yaratmak adına yüklenebileceğimiz görevler çok fazla. Çok geç olmadan bir yerden başlamak lazım.
Bu amaçla tüm PADI Dalış profesyonellerini, bugünden geçerli olarak Akdeniz Fokunun korunması ile ilgili her tür bilinçlendirme etkinliğini derslerine entegre etmeye, farkındalık yaratmaya ve bu nadir deniz memelisinin korunması için çalışmalarda bulunan SAD-AFAG’a tam destek vermeye davet ediyoruz. Daha detaylı bilgi için www.sadafag.org sitesini ziyaret edebilir ve proje / etkinlik önerileriniz için PADI Türkiye Bölge Yöneticisi Asutay AKBAYIR ile [email protected] adresinden iletişime geçebilirsiniz.
