De cursussen van Emergency First Response® (EFR®) worden voortdurend bijgewerkt om aan te sluiten bij de meest recente, wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen voor eerste hulp en reanimatie. Voor 2026 zijn er twee belangrijke updates waar EFR-instructeurs van op de hoogte moeten zijn, en die ze moeten opnemen in hun cursussen en paraatheid voor noodsituaties.
De eerste wijziging weerspiegelt de bijgewerkte internationale richtlijnen voor reanimatie bij baby’s. De techniek waarbij je met beide duimen de borstkas omvat heeft nu de voorkeur voor borstcompressies tijdens basisreanimatie van kinderen (PBLS).
De tweede wijziging is een belangrijke herinnering aan immersie-longoedeem (IPE), een mogelijk levensbedreigende aandoening bij duikers.
Dit is wat EFR-instructeurs moeten weten.
Update over basisreanimatie bij kinderen
De ILCOR-richtlijnen voor kinderreanimatie (PBLS) uit 2025 bevelen aan om borstcompressies bij baby’s (0-1 jaar) uit te voeren met de ‘twee duimen omcirkelde techniek’. Dit is nu de voorkeursmethode voor reanimatie in alle PBLS-situaties. De ILCOR-lidorganisaties hebben deze methode overgenomen voor de uitvoering van kinderreanimatie.
Uit onderzoek is gebleken dat de techniek waarbij je de borstkas met beide duimen omvat, zorgt voor een betere systolische en diastolische bloeddruk dan de methode met twee vingers. Hoewel de techniek met beide duimen de voorkeursmethode is bij reanimatie door één hulpverlener, wordt deze sterk aanbevolen bij reanimatie door twee hulpverleners.
Reanimatietechniek met beide duimen
Om deze techniek uit te voeren, leg je beide duimen naast elkaar of overlappend op het onderste derde deel van het borstbeen (net onder de tepelrij). Sla beide handen om de borst van de baby, waarbij je met je vingers de rug ondersteunt.
Druk het borstbeen in tot minstens een derde van de borstdiepte (ongeveer vier centimeter) met een tempo van 100-120 compressies per minuut, in een verhouding van 30 compressies op 2 beademingen.
Bij reanimatie door twee hulpverleners voert de ene borstcompressies uit, terwijl de andere de luchtweg vrijhoudt en beademt.
Verstikking bij baby’s
Bij een bewusteloze baby met een luchtwegobstructie door verslikking moeten borstcompressies worden uitgevoerd met de techniek waarbij de borstkas met beide duimen wordt omvat.
Het lesmateriaal voor EFR-instructeurs en -deelnemers wordt aangepast met deze wijziging. Tot die tijd vragen we je om deze wijziging alvast door te voeren in je EFR-cursussen.
Immersie-longoedeem (IPE) – Herinnering
Immersie-longoedeem (IPE) is een ophoping van vocht in de longblaasjes (alveoli) als gevolg van onderdompeling in water. Men denkt dat IPE ontstaat wanneer de druk in de longblaasjes (in de longen) lager is dan de druk in de omringende haarvaten, waardoor er vocht in de longblaasjes terechtkomt. Te veel vocht in de longblaasjes zorgt voor ademhalingsmoeilijkheden omdat de gasuitwisseling wordt verstoord. Dit kan leiden tot zuurstoftekort.
IPE is een levensbedreigende aandoening. Veel mensen beschrijven het alsof ademhalen ineens veel moeilijker gaat dan normaal. IPE komt vooral voor bij zwemmers en andere watersporters, zoals duikers. Het kan zelfs voorkomen bij duikers die al honderden duiken zonder problemen hebben gemaakt.
De oorzaken van IPE zijn niet altijd duidelijk, maar enkele mogelijke lichamelijke factoren die hieraan kunnen bijdragen zijn:
- Hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en overgewicht
- Verplaatsing van lichaamsvloeistoffen
- Blootstelling aan kou
- Zware ademhaling
- Overmatige vochtinname
- Gebruik van bepaalde medicijnen
- Lichamelijke inspanning
- Demografische gegevens – ouder dan 50 jaar en/of vrouw
Men gaat ervan uit dat de kans op IPE toeneemt als er meerdere van deze factoren tegelijk aanwezig zijn.
Hoe voorkom je IPE?
- Zorg dat je in vorm blijft
- Blijf warm tijdens de duik
- Beperk de dichtheid van het ademgas
- Voorkom overmatige inspanning
- Zorg dat je uitrusting goed onderhouden is
Wat is de aanbevolen eerste hulp bij IPE?
Als je een duiker of zwemmer ziet die in nood is en buiten adem raakt, en je vermoedt dat er sprake is van IPE, laat die persoon dan stoppen met de activiteit en rust nemen. Als er geen tekenen van herstel zijn, breek de duik dan af en ga naar de oppervlakte. Aan de oppervlakte moet de duiker het water uitgaan en 100 procent zuurstof krijgen, terwijl jij contact opneemt met de medische hulpdiensten (EMS). Duikers die bij bewustzijn zijn, voelen zich misschien prettiger als ze rechtop zitten in plaats van liggen, omdat dat de belasting op het hart vermindert.
Slachtoffers die hoesten, piepend ademhalen of bloederig schuim/slijm ophoesten, moeten volgens de EHBO-protocollen worden behandeld, inclusief het toedienen van zuurstof en het bellen van de ambulance. Het inademen van zuurstof kan in sommige gevallen aanzienlijke voordelen bieden voor een duiker die last heeft van IPE. Het kan sowieso geen kwaad.
Binnen de duikwereld is het de regel dat een duikbedrijf noodzuurstof bij de hand heeft. Zorg ervoor dat er zuurstof beschikbaar is voor alle cursussen en duiken. Geef de patiënt de hoogst mogelijke zuurstofconcentratie als onderdeel van het normale EHBO-protocol voor duikers. Zelfs als een duiker aan de oppervlakte volledig lijkt te herstellen, moet een medisch professional die persoon onderzoeken, en mag de duiker pas weer gaan duiken als hij of zij daarvoor medische toestemming heeft gekregen. Duikers die niet lijken te herstellen, kunnen ook last hebben van een onderliggende aandoening. Stel het inschakelen van spoedeisende medische hulp nooit uit.
