Większość ludzi myśli, że nagłe zatrzymanie krążenia i zawał serca to jedno i to samo, ale jest między nimi wyraźna różnica. Zawał serca to problem z krążeniem, który pojawia się, kiedy krew bogata w tlen nie może dotrzeć do serca z powodu zatoru w tętnicach; osoba z zawałem serca zazwyczaj jest przytomna. Nagłe zatrzymanie krążenia to problem z przewodzeniem elektrycznym, który pojawia się, gdy serce przestaje bić prawidłowo i nie da się wyczuć tętna; osoba z nagłym zatrzymaniem krążenia szybko przestaje normalnie oddychać.
Co powoduje zawał serca?
Zawał serca może być spowodowany odkładaniem się złogów tłuszczowych w tętnicach wieńcowych. Blaszka miażdżycowa może pęknąć, a wokół niej utworzy się skrzep. Zakłóca to normalny przepływ krwi w organizmie i uniemożliwia jej dotarcie do serca.
Chociaż nie zdarza się to często, silny skurcz tętnicy wieńcowej może chwilowo ją zacisnąć i odciąć dopływ krwi. Jeśli ten stan pozostanie nieleczony, mięsień sercowy ulegnie uszkodzeniu i może zacząć obumierać, co doprowadzi do nagłego zatrzymania krążenia.
Co powoduje nagłe zatrzymanie krążenia?
Przyczyną nagłego zatrzymania krążenia jest zaburzenie pracy układu elektrycznego serca, które nagle przestaje rozprowadzać natlenioną krew w organizmie i pompować ją do mózgu i najważniejszych narządów. Przyczyny tego stanu to między innymi:
- Migotanie komór (VF) – jest to najczęstsza przyczyna nagłego zatrzymania krążenia i przykład niebezpiecznego rytmu serca, kiedy serce drga lub „migocze” zamiast pompować krew.
- Kardiomiopatie (choroby mięśnia sercowego) oraz dziedziczne wady serca, w tym wady obecne od urodzenia.
- Choroba zastawek serca – kiedy jedna lub więcej zastawek serca nie działa prawidłowo.
- Ciężkie lub nieleczone zapalenie mięśnia sercowego – stan zapalny mięśnia sercowego.
Inne przyczyny zatrzymania akcji serca to:
- Zawał serca – często spowodowany chorobą wieńcową
- Znaczna utrata krwi lub innych płynów ustrojowych
- Niedotlenienie – poważny niedobór tlenu
- Porażenie prądem
- Przedawkowanie narkotyków
- Hipotermia – niska temperatura wewnętrzna ciała
- Nieprawidłowe wartości pH, stężenia potasu lub glukozy we krwi
Rozpoznawanie zawału serca i udzielanie pierwszej pomocy
Osoba z zawałem serca jest zazwyczaj przytomna i mogą u niej wystąpić następujące objawy i symptomy:
- Miażdżący ból w klatce piersiowej, który może promieniować do szczęki oraz w dół jednej lub obu rąk.
- Duszność lub trudności w złapaniu oddechu.
- Obfite pocenie się.
- Ból podobny do tego, jaki odczuwa się przy niestrawności.
- Zapaść bez ostrzeżenia.
- Zawroty głowy.
- Blada skóra i sine usta.
- Szybki, słaby lub nieregularny puls.
- Przeczucie, że zbliża się coś złego.
Wymagana pierwsza pomoc:
- Natychmiast zadzwoń po pogotowie ratunkowe i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
- Pomóż poszkodowanemu przyjąć wygodną pozycję – najlepiej poproś, żeby usiadł na podłodze z ugiętymi kolanami i podpartą głową i ramionami.
- Jeśli masz aspirynę, podaj ją poszkodowanemu (chyba że ma mniej niż 16 lat albo jest uczulony).
- Zapytaj poszkodowanego, czy ma leki na dławicę piersiową i pomóż mu je zażyć, jeżeli ma je przy sobie.
- Obserwuj stan poszkodowanego zgodnie z cyklem udzielania pomocy i bądź gotowy do wykonania RKO, jeżeli poszkodowany przestanie reagować.
Rozpoznawanie nagłego zatrzymania krążenia i udzielanie pierwszej pomocy
Jeśli u poszkodowanego dojdzie do zatrzymania akcji serca, być może nie wystąpią u niego żadne wcześniejsze objawy lub symptomy. Poszkodowany nagle upada na ziemię oraz:
- Jest nieprzytomny.
- Nie reaguje.
- Nie oddycha normalnie albo w ogóle nie oddycha.
Wymagana pierwsza pomoc:
- Natychmiast zadzwoń po pogotowie ratunkowe i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
- Natychmiast rozpocznij RKO i użyj defibrylatora (AED), aby przywrócić normalny rytm serca za pomocą impulsu elektrycznego.
