Hartstilstand en hartaanval worden door veel mensen door elkaar gebruikt, maar het zijn duidelijk verschillende aandoeningen. Een hartaanval is een probleem in de bloedcirculatie: zuurstofrijk bloed kan het hart niet bereiken doordat een slagader is geblokkeerd. Iemand met een hartaanval is meestal bij bewustzijn. Een hartstilstand is een elektrisch probleem: het hart stopt met normaal kloppen en er is geen hartslag meer voelbaar. Iemand met een hartstilstand, houdt snel op met normaal ademen.
Wat veroorzaakt een hartaanval?
Een hartaanval kan ontstaan doordat vetafzettingen zich ophopen in de kransslagaders. Een stukje plaque kan loslaten, waarna zich een bloedstolsel vormt dat de normale bloedstroom belemmert en voorkomt dat het hart voldoende bloed krijgt.
Minder vaak komt het door een ernstige spasme in een kransslagader, waardoor deze tijdelijk wordt dichtgeknepen en de bloedtoevoer stopt. Als dit niet wordt behandeld, raakt de hartspier beschadigd en kan deze afsterven. Dit kan uiteindelijk leiden tot een hartstilstand.
Wat veroorzaakt een hartstilstand?
Een hartstilstand wordt veroorzaakt door een elektrische storing in het hart. Het hart stopt plotseling met het rondpompen van zuurstofrijk bloed naar de hersenen en andere vitale organen. Mogelijke oorzaken zijn onder andere:
- Ventriculaire fibrillatie (VF) – de meest voorkomende oorzaak. Dit is een gevaarlijk hartritme waarbij het hart trilt in plaats van pompt.
- Cardiomyopathieën (aandoeningen van de hartspier) en erfelijke hartaandoeningen, waaronder aangeboren afwijkingen.
- Hartklepaandoeningen – wanneer een of meer hartkleppen niet goed functioneren.
- Ernstige of onbehandelde myocarditis – een ontsteking van de hartspier.
Andere oorzaken van een hartstilstand zijn onder meer:
- Hartaanval – vaak veroorzaakt door coronaire hartziekte
- Ernstig bloed- of vochtverlies
- Hypoxie – een ernstig tekort aan zuurstof
- Elektrische schok
- Overdosis drugs
- Onderkoeling – lage lichaamstemperatuur
- Afwijkende pH-, kalium- of bloedglucosewaarden
Herkennen en eerste hulp bij een hartaanval
Iemand die een hartaanval krijgt, is meestal bij bewustzijn en kan de volgende tekenen en symptomen hebben:
- Drukkende, beklemmende pijn op de borst, soms uitstralend naar kaak of armen.
- Kortademigheid, of naar adem happen.
- Hevig zweten.
- Pijn die lijkt op maagklachten.
- Plotseling in elkaar zakken.
- Duizeligheid.
- Bleke huid, soms met blauwe lippen.
- Een snelle, zwakke of onregelmatige hartslag.
- Het gevoel dat er iets ergs gaat gebeuren.
Vereiste eerste hulp:
- Bel meteen de hulpdiensten en volg de instructies van de alarmcentrale op.
- Zorg dat de patiënt in een comfortabele houding zit – waarschijnlijk op de grond, met gebogen knieën en het hoofd en de schouders ondersteund.
- Als er aspirine beschikbaar is, geef dit dan aan de patiënt (tenzij hij of zij jonger is dan 16 of allergisch is).
- Vraag de patiënt of hij of zij medicijnen tegen angina heeft, en help de patiënt deze in te nemen als dat het geval is.
- Blijf hun toestand in de gaten houden aan de hand van de zorgcyclus en zorg dat je klaar bent om de patiënt te reanimeren als deze niet meer reageert.
Herkennen en eerste hulp bij een hartstilstand
Iemand met hartstilstand heeft meestal geen voorafgaande klachten, zakt plotseling in elkaar en vertoont de volgende tekenen en symptomen:
- Bewusteloosheid.
- Reageert niet.
- Ademt niet normaal, of helemaal niet.
Vereiste eerste hulp:
- Bel meteen de hulpdiensten en volg de instructies van de alarmcentrale op.
- Start onmiddellijk met reanimatie en gebruik een AED om het hartritme te herstellen.
